Hoofdstuk 1

Wat bedoelt de Bijbel met ‘hemel’ en ‘hemelen’?

1. De Bijbel begint met een meervoud

De Schrift opent niet met een vaag beeld, maar met een concrete scheppingsverklaring:

“In den beginne schiep God de hemel en de aarde.” (Genesis 1:1 – SV)

Wie de Hebreeuwse tekst leest, ziet echter dat het woord hemel hier in het meervoud staat: šāmajim — letterlijk hemelen.¹
De aarde daarentegen wordt enkelvoudig genoemd.

Dit roept fundamentele vragen op:

waarom meerdere hemelen?
waarom wordt dit onderscheid direct aan het begin gemaakt?
waarom raakt dit in veel theologie op de achtergrond?

2. Hemel is geen abstract begrip

In de Schrift is “hemel” geen spiritueel containerbegrip.
Het woord wordt gebruikt voor verschillende werkelijkheden, afhankelijk van de context.

Zo lezen we over:

vogels van de hemel
sterren van de hemel
de hemel der hemelen

Deze uitdrukkingen kunnen onmogelijk allemaal hetzelfde aanduiden.

3. De eerste hemel – de zichtbare atmosfeer

De Bijbel spreekt regelmatig over de hemel als het gebied direct boven de aarde:

“Laat de vogels vliegen langs het uitspansel van de hemel.” (Genesis 1:20)

Het Hebreeuwse raqia‘ betekent: uitspansel, uitgestrekte ruimte.²
Dit is geen mystieke sfeer, maar de atmosferische hemel.

De Bijbel is hier opvallend nuchter.

4. De tweede hemel – zon, maan en sterren

Daarnaast spreekt de Schrift over de hemel als de plaats van hemellichamen:

“Zie toch op naar de hemel en tel de sterren.” (Genesis 15:5)

Hier gaat het om de kosmische hemel, de ruimte waarin zon, maan en sterren zich bevinden.

Ook dit is schepping — niet God zelf.

5. De derde hemel – Paulus’ getuigenis

Dan komt Paulus’ opmerkelijke uitspraak:

“Weggevoerd tot in de derde hemel.” (2 Korintiërs 12:2)

Het woord tritos (derde) veronderstelt een reeks.³
Paulus spreekt niet symbolisch, maar onderscheidend.

Hij koppelt deze derde hemel bovendien aan:

“het paradijs” (2 Kor. 12:4)

Zonder verdere uitleg — alsof zijn lezers dit onderscheid kenden.

6. De hemel der hemelen

De Hebreeuwse Schrift gebruikt een overtreffende trap:

“De hemel, ja de hemel der hemelen.” (Deuteronomium 10:14)

Deze constructie (šĕmê haššāmajim) functioneert zoals:

heilige der heiligen
koning der koningen

Niet vaagheid, maar hoogste intensiteit.⁴

7. Een eerste correctie

Opvallend is wat de Schrift niet zegt:

nergens staat dat alle doden zich nu in de hoogste hemel bevinden
nergens wordt hemel gepresenteerd als eindstation
nergens wordt de hemel losgemaakt van de aarde

Integendeel: de Bijbel werkt toe naar vernieuwing van beide.

8. Hemel en aarde horen bij elkaar

De Schrift eindigt niet met:

“de mens in de hemel”

maar met:

“een nieuwe hemel en een nieuwe aarde.” (Openbaring 21:1)

Hemel is geen ontsnapping uit de schepping,
maar onderdeel van Gods totale herstelplan.

Samenvatting – Hoofdstuk 1

Wat bedoelt de Bijbel met ‘hemel’ en ‘hemelen’?

De Bijbel begint met meerdere hemelen, niet één.
“Hemel” duidt op verschillende geschapen werkelijkheden.
De Schrift onderscheidt een atmosferische hemel, een sterrenhemel en een hoogste hemel.
Paulus bevestigt dit onderscheid door te spreken over een derde hemel.
De hemel der hemelen is de hoogste intensiteit van Gods aanwezigheid.
De hemel is geen eindbestemming op zichzelf, maar onderdeel van Gods plan met hemel én aarde.