De vijf boeken van de Psalmen

We weten allemaal dat de Bijbel 150 Psalmen bevat. Minder bekend is dat de Psalmen, net als de Tora, zijn ingedeeld in vijf boeken (of delen).

De indeling van de Psalmen

In de Hebreeuwse Bijbel vormen de Psalmen het eerste boek van het derde deel: de Ketoevim (de Geschriften). Net als de Tora zijn de Psalmen onderverdeeld in vijf boeken. Deze indeling was al bekend in de tijd van de Septuaginta (de Griekse vertaling van de Hebreeuwse Bijbel, enkele eeuwen vóór het begin van onze jaartelling door Joden gemaakt).

Vroeger werd aan het einde van de Toralezingen (uit de boeken van Mozes) vaak een Psalm gelezen. En zoals de Tora uit vijf boeken bestaat, zo bestaat ook het boek Psalmen uit vijf boeken.

Het eerste boek begint bij Psalm 1, het tweede bij Psalm 42, het derde bij Psalm 73, het vierde bij Psalm 90 en het vijfde bij Psalm 107.

In verschillende Bijbelvertalingen (zoals de NBG-vertaling) staat deze indeling boven deze psalmen (1 – 42 – 73 – 90 – 107) ook expliciet vermeld.

De Psalmen zijn dus niet één boek, maar vijf — precies zoals de Tora. Toeval? Of juist een teken van ontwerp?

De zegeningen aan het eind van elk boek

Ieder psalmboek wordt afgesloten met een Beracha (een zegenbede).

1. 41:13 (soms :14)
   Geloofd zij de HEERE, de God Israëls, van eeuwigheid en tot in eeuwigheid! Amen, ja, amen.
   Ps. 72:19,20 
   En geloofd zij de Naam Zijner heerlijkheid tot in eeuwigheid; en de ganse aarde worde met Zijn heerlijkheid vervuld. Amen, ja, amen.
   De gebeden van David, den zoon van Isaï, hebben een einde.
2. 89:52 (of 53)
   Geloofd zij de HEERE in eeuwigheid! Amen, ja, amen.
3. 106:48
   Geloofd zij de HEERE, de God Israëls, van eeuwigheid en tot in eeuwigheid; en al het volk zegge: Amen, Halleluja! 
4. 150:6
   Alles, wat adem (een ziel) heeft, Love den HEERE! Halleluja!
   Er zijn in alle psalmen samen 7 Amens, en 24 Halleluja’s. (De 24 halleluja’s staan er in het Hebreeuws, maar niet in elke Bijbelvertaling).

De vijf boeken der Psalmen

Feitelijk is het:  de 5 boeken der Psalmen.

De vijf boeken der Psalmen: Heel boeiend want die vijf boeken blijken parallel te lopen met de eerste vijf Bijbelboeken, met een duur woord ‘Pentateuch’ genoemd, de vijf boeken van Mozes. 

1. Psalm 1 – 41 dat komt overeen met Genesis – NBG: HET EERSTE BOEK: PSALM 1-41  
2. Psalm 42 – 72 dat komt overeen met Exodus – NBG: HET TWEEDE BOEK: PSALM 42-72
3. Psalm 73 – 89 dat komt overeen met Leviticus – NBG: HET DERDE BOEK: PSALM 73-89
4. Psalm 90 – 106 dat komt overeen met Numeri – NBG: HET VIERDE BOEK: PSALM 90-106
5. Psalm 107 – 150 dat komt overeen met Deuteronomium - HET VIJFDE BOEK: PSALM 107-150

Hoe tellen we de boeken?

De gangbare telling van de Bijbelboeken is in naslagwerken weliswaar gebruikelijk, maar blijft omstreden. Van oudsher telden de Joden de boeken van de Tenach als tweeëntwintig. Flavius Josephus schreef daar al over.

Dit getal kreeg men door de twaalf kleine profeten als één boek te tellen en de dubbele delen van Samuël, Koningen en Kronieken als enkelvoudige boeken te beschouwen. Tweeëntwintig is bovendien betekenisvol: het komt overeen met het aantal letters van het Hebreeuwse alfabet.

Tellen we daarbij de zevenentwintig boeken van de Griekse Bijbel (het ‘Nieuwe Testament’), dan komen we uit op negenenveertig “heilige schriften”: zeven maal zeven — volheid in het kwadraat.

Vijf boeken van de Psalmen

Nu zou men kunnen tegenwerpen dat de oude Joodse telling geforceerd is, om haar te laten corresponderen met het aantal Hebreeuwse letters. Laten we die telling om die reden los en volgen we de gebruikelijke telling, dan komen we uit op de bekende negenendertig boeken.

Maar… die telling klopt aantoonbaar niet, omdat zij vier boeken over het hoofd ziet. De Psalmen dienen namelijk niet geteld te worden als één boek, maar als vijf boeken. Men leze de opschriften boven Psalm 1, 42, 72, 89 en 106. De honderdvijftig Psalmen zijn onderverdeeld in vijf boeken, die bovendien overeenkomen met de vijf opeenvolgende boeken van Mozes.

Dit onderstreept opnieuw dat alle Schriften met elkaar samenhangen en een onderliggende structuur en een bewust ontwerp vertonen.

Geen 66 Bijbelboeken!

1. Beresjiet – Genesis
2. Sjemot – Exodus
3. Wajikra – Leviticus
4. Bemidbar (Bemidbar) – Numeri
5. Dewariem – Deuteronomium
6. Jehoshua – Jozua
7. Sjofetiem – Richteren
8. Sjemoeël 1 – I Samuel
9. Sjemoeël 2 – II Samuel
10. Melachiem 1 – I Koningen
11. Melachiem 2 – II Koningen
12. Jesja‘jahoe – Jesaja
13. Jirmejahoe – Jeremia
14. Jechezkel – Ezechiël
15. Hosjea‘ – Hosea
16. Joël – Joël
17. Amos – Amos
18. ‘Ovadja – Obadja
19. Jona – Jona
20. Micha – Micha
21. Nachoem – Nahum
22. Chavakoek – Habakuk
23. Tsefanja – Zefanja
24. Chaggai – Haggai
25. Zecharja – Zacharia
26. Mal’achi – Maleachi
27. Tehiliem 1- Psalmen
28. Misjlee – Spreuken
29. Iov – Job
30. Sjier Hasjiriem – Hooglied
31. Roet – Ruth
32. Echa – Klaagliederen
33. Kohelet – Prediker
34. Ester – Esther
35. Daniël – Daniël
36. Ezra
37. Nechemja – Nehemia
38. Divree Hajamiem 1 – I Kronieken
39. Divree Hajamiem 2 – II Kronieken

Geen 66 maar 70 boeken!

Als we de Psalmen inderdaad als vijf boeken tellen, betekent dat dat de Tenach niet negenendertig, maar drieënveertig boeken bevat. Dat is inderdaad een nietszeggend getal… maar het is ook nog niet af. Tellen we daarbij namelijk de zevenentwintig aanvullende boeken van de Griekse Bijbel, dan komen we op een totaal van zeventig boeken!

Dat is iets anders dan de bekende zesenzestig boeken, wat een typisch menselijk getal is (denk maar aan 666…). Het getal zeventig is een veelvoud van zeven en symboliseert volheid. Bovendien staat zeventig vanouds voor de volkerenwereld. De volkerentabel van Genesis 10 vermeldt zeventig zonen als nakomelingen van Noach.

Gods Woord voor de volkerenwereld is compleet… zeventig boeken!